ندای لرستان

انجيرمادرزنجيرديگران

حمزه رامين/انجیر آبی رقم سیاه یکی از محصولات مهم باغات استان لرستان و به ویژه شهرستان پلدختر است و یکی از محصولات عمده کشاورزی است که در این منطقه تولید می شود و زمینه اشتغال و درآمدزایی بسیاری از خانوارهای این منطقه را تامین می کند . مدیر باغبانی جهاد کشاورزی استان با بیان اینکه سطح زیر کشت انجیر آبی رقم سیاه بارور در کشور 3821 هکتار است می افزاید : « لرستان با داشتن 800 هکتار باغ بارور انجیر ، حدود 30 درصد این مساحت را به خود اختصاص داده است » . در حالی کل لرستان 800 هکتار باغ انجیر داراست که بنا به گفته فرماندار پلدختر ، حدود 650 هکتار از این میزان در شهرستان پلدختر وجود دارد . به عبارت دیگر بیش از 80 درصد باغات انجیر لرستان در شهرستان پلدختر قرار گرفته است .

نکته ای که درمورد این باغات و محصول تولیدی آنها باید ذکر شود دو ویژگی خاص و ممتاز انجیر این منطقه است ؛ اولین ویژگی منحصر به فرد انجیر پلدختر این است که به علت آب و هوای مناسب این شهرستان جهت پرورش انجیر سیاه ، محصول باغات آن زودتر از تمام مناطق کشور به بار می نشیند . بهروز بهاروند در این زمینه می گوید : « انجیر سیاه لرستان 25 تا 30 روز نسبت به انجیر دیگر مناطق کشور و حتا کشورهای دیگر مانند ترکیه زودتر برداشت می شود » . دیگر ویژگی منحصر به فرد انجیر پلدختر برداشت محصول بیش از 2 برابر میانگین کشوری است . بهروز بهاروند با اشاره به اینکه استان لرستان در تولید انجیر سیاه مقام اول کشور را دارد می افزاید : « میانگین تولید انجیر در استان لرستان 17 هزار و 500 کیلوگرم در هکتار است به طوری که متوسط تولید انجیر سیاه کشور 7100 کیلوگرم است و استان لرستان در زمینه انجیر سیاه بیش از 2 برابر میانگین کشوری تولید دارد » . هم چنین رییس جهاد کشاورزی پلدختر با بیان اینکه این شهرستان در تولید انجیر سیاه ، نه تنها در سطح استان بلکه در سطح کشور نیز دارای جایگاه است ، می افزاید : « سالانه بیش از 15 هزار تن انجیر مرغوب توسط باغ داران تولید و به بازار عرضه می شود که بیش از 10 درصد کل انجیر تولیدی کشور می باشد » .

درحالی انجیر تولیدی پلدختر یک ماه زودتر از سایر نقاط کشور به بازار عرضه می شود و می تواند به عنوان مزیتی منحصر به فرد جهت صادرات این محصول به بازارهای خارجی مد نظر قرار گیرد که سخنان فرماندار پلدختر امیدها را در این زمینه به یاس تبدیل می کند . فریدون رشیدی در گفتگو با خبرنگار اقتصاد لرستان می گوید : « بهترین انجیر سیاه کشور که در شهرستان پلدختر برداشت می شود در هیچ جای جهان و حتا ایران به نام این شهرستان شناخته شده نیست تا در نهایت حاصل تلاش باغ داران پلدختری در بسته بندی های شیک یکی دیگر از استان های کشور به بازار مصرف عرضه شود و از این رهگذر تنها حسرت این محصول ناب نصیب شهرستان و استان شود » . ( اقتصاد لرستان ، ش 64 )

 در حالی فرماندار پلدختر از ورود انجیر مرغوب پلدختر با بسته بندی یکی دیگر از استان های کشور به بازار مصرف خبر می دهد که با راه اندازی صنایع بسته بندی و سایر صنایع تبدیلی در این شهرستان می توان علاوه بر معرفی این محصول به نام پلدختر و برندسازی در این زمینه ، شرایط لازم برای ایجاد ارزش افزوده بیشتر و نیز ایجاد و رشد صنایع وابسته و مکمل را فراهم کرد .

گرچه همانگونه که گفته شد میزان تولید انجیر در باغات پلدختر بیش از 2 برابر میانگین کشوری است اما متاسفانه تاکنون هیچ گونه صنعت فرآوری و تبدیلی در این شهرستان برای فرآوری این محصول ناب و مرغوب ایجاد نشده است تا هم چنان باغ داران این منطقه مجبور شوند که محصول تولیدی خود را به صورت خام و با بهایی به مراتب نازل در اختیار دلالان و واسطه های بازار این محصول قرار دهند و باز هم حسرت این موضوع بر دلشان بنشیند .

صنایع تبدیلی و تکمیلی به صنایعی گفته می شود که به فرآوری و عمل آوری محصولات لبنی و حیوانی و کشاورزی می پردازد . فرآوری محصولات گفته شده دربرگیرنده تغییرات فیزیکی ، شیمیایی ، نگهداری ، بسته بندی و توزیع است . امروزه صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی از جمله پربازده ترین بخش های کشاورزی محسوب می شود . کارشناسان بر این باورند که صنایع تبدیلی یکی از سودمندترین ارتباطات بین دو بخش صنعت و کشاورزی است که می تواند علاوه بر کاهش میزان بیکاری در مناطق شهری و روستایی ، زمینه ساز افزایش تولیدات ، بهره وری ، ایجاد فرصت های شغلی ، تامین نیازهای اساسی و کاهش نابرابری های اقتصادی باشد ؛ لذا توسعه این صنایع می تواند به صنعتی شدن و نیز کاهش نرخ بیکاری و درعین حال افزایش تولید ثروت در جامعه کمک کند .

خلا صنعت تبدیلی در شهرستان پلدختر به حدی پررنگ است که علاوه بر کارشناسان امر ، بارها از سوی مسئولین شهرستان نیز مورد تاکید قرار گرفته است . فریدون رشیدی فرماندار پلدختر پیش از این در این باره گفته بود : « امروزه بسیاری از محصولات تولید شده در شهرستان پلدختر به دلیل نبود صنایع بسته بندی ، تبدیلی ، تکمیلی و فرآوری و هم چنین بی توجهی در زمینه بازاریابی ، نه به نام لرستان که به راحتی به نام دیگر استان های کشور صادر می شود تا افتخار تولید این محصول که حاصل دسترنج کشاورز پلدختری است ، نصیب دیگر استان ها شود » .

مهندس خادمی مدیر جهاد کشاورزی پلدختر ایجاد صنایع تبدیلی انجیر را یکی از نیازهای اساسی شهرستان پلدختر دانست و افزود : « باتوجه به تولید انبوه این محصول و به منظور جلوگیری از ضرر و زیان باغ داران و نیز ایجاد اشتغال ، احداث صنایع تبدیلی ضروری و حیاتی است » . وی در ادامه افزود : « تسهیلات لازم برای ایجاد صنایع تبدیلی انجیر یک نیاز اساسی است که مشارکت بخش خصوصی و سرمایه گذاری در این زمینه را می طلبد » .

بالاخره در زمستان سال گذشته با اعلام خبر احداث کارخانه فرآوری انجیر به همت بخش خصوصی در شهرستان پلدختر امیدها برای ایجاد صنعت تبدیلی در جهت فرآوری این محصول ناب زنده شد . اسحاق طاهری مقدم رییس سازمان جهاد کشاورزی استان در مراسم کلنگ زنی این پروژه اظهار داشت : « پلدختر از قطب های تولید انجیر محسوب می شود که احداث کارخانه صنایع تبدیلی انجیر نقش مهمی در توسعه باغات انجیر دارد » . وی در ادامه افزود : « این کارخانه با اعتبار اولیه 16 میلیارد و 220 میلیون ریال با سرمایه گذاری بخش خصوصی و مشارکت بانک کشاورزی به عنوان بانک عامل احداث می شود » .

مهندس رفیعی مدیرعامل کارخانه تین تین فارس در این مراسم با بیان ویژگی های انجیر لرستان گفت : « انجیر لرستان که بیشتر از نوع سیاه است دارای ویژگی های منحصر به فردی است که می توان 6 نوع محصول مختلف از آن به دست آورد » . در ادامه سیف الدین چاغروند سرمایه گذار کارخانه ، در خصوص پیش بینی زمان افتتاح این پروژه گفت : « در صورت همکاری مسئولین و پرداخت به موقع تسهیلات بانکی ، کارخانه انجیر لرستان تابستان سال آینده ( تابستان 91 ) به بهره برداری می رسد » . در حالی تابستان 91 به عنوان زمان افتتاح فاز اول این کارخانه اعلام شده بود که با فرا رسیدن موعد مقرر هنوز خبری از افتتاح این پروژه نیست . چاغروند در پاسخ به این سوال که چرا با فرارسیدن موعد گفته شده کارخانه انجیر پلدختر به بهره برداری نرسیده است ، با اشاره به پیشرفت کند پروژه ، در خصوص همکاری دستگاه های مسئول ونیز مشکلات و موانع موجود در مسیر افتتاح این کارخانه اظهار داشت : « خوشبختانه تمامی مسئولین استانی و شهرستانی به ویژه روسای محترم جهاد کشاورزی استان و جهاد کشاورزی شهرستان همکاری خوبی با ما داشته و دارند و تنها عاملی که مانع پیشبرد کار شده برخی کارشکنی ها از سوی کارشناس بانک عامل بوده که با پیگیری های انجام شده امیدواریم که به زودی مشکلات این پروژه برطرف شوند » .

وی درمورد پیشرفت فیزیکی کارخانه نیز گفت : « زیرساخت های لازم تهیه و اقدامات اولیه را انجام داده ایم و به دلایلی که گفته شد این پروژه پیشرفت زیادی نداشته است که جا دارد کارشناس کارشکن در این زمینه پاسخگوی رفتار ناصواب خود باشد » . چاغروند درمورد زمان پیش بینی شده برای افتتاح کارخانه نیز گفت : « درصورت رفع مشکلات گفته شده و پرداخت تسهیلات لازم از سوی بانک عامل ، فاز اول این طرح در 8 ماه آینده به بهره برداری خواهد رسید » .

وی با اشاره به ظرفیت فرآوری سالانه 5 هزار تن انجیر در فاز اول طرح ، درمورد اشتغال زایی آن نیز گفت : « فاز اول طرح زمینه اشتغال 32 نفر به صورت مستقیم و 150 نفر را به صورت غیرمستقیم فراهم می کند » .

مدیرعامل کارخانه تین تین پلدختر با اشاره به راه اندازی صنایع جانبی این طرح نظیر صنعت بسته بندی ، درخصوص محصولات تولیدی این کارخانه نیزاظهار داشت : « محصولات مختلفی نظیر مربا ، مسقطی ، شربت و سرکه انجیر در این کارخانه تولید خواهد شد » . از نکات قابل ذکر درمورد این کارخانه این است که نه تنها میوه انجیر را به منظور تولید محصولات گفته شده فرآوری می کند بلکه حتا از برگ درختان انجیر نیز به منظور تولید عرق برگ انجیر استفاده می کند و بدین ترتیب حتا برگ این درختان نیز تبدیل به منبع درآمدی برای باغ داران منطقه خواهد شد .

چاغروند با بیان اینکه تنها یک کارخانه فرآوری انجیر در کل کشور وجود دارد و آن هم کارخانه تین تین فارس است ، خاطرنشان کرد : « کارخانه تین تین پلدختر دومین کارخانه فرآوری انجیر در کل کشور می باشد که در صورت بهره برداری از آن گام بلندی در راستای اشتغال زایی و نیز توسعه باغات انجیر شهرستان برداشته خواهد شد » . وی به نقش مثبت و ارزنده مهندس رفیعی مدیرعامل کارخانه تین تین فارس در این راستا اشاره کرده و افزود : « مهندس رفیعی و مجموعه تحت امر ایشان نقش ارزنده و مثبتی در زمینه ارائه مشاوره ، دانش فنی طرح ، ساخت ماشین آلات تخصصی ، نصب و راه اندازی تاسیسات کارخانه و تامین بازار فروش تولیدات این کارخانه داشته و خواهند داشت و جا دارد که مراتب امتنان و سپاسگزاری خود را از ایشان اعلام نمایم » . وی با اشاره به همکاری سازنده سازمان جهاد کشاورزی استان و هم چنین جهاد کشاورزی شهرستان پلدختر گفت : « از تمامی این بزرگواران و به ویژه مهندس نعمت اللهی رییس سازمان صنایع روستایی استان به خاطر انجام بدون چشمداشت وظایف خود تشکر و قدردانی می کنم » .

چاغروند در آخر در سخنانی که به نوعی شاید حرف دل تمام سرمایه گذاران پروژه های استانی باشد ، خطاب به مردم لرستان گفت : « هم استانی های عزیز ! لطفا به هر نحو ممکن سرمایه گذارانی که سرمایه خود را در لرستان به کار می گیرند را مورد حمایت قرار داده تا آنان نیز با فراغ بال و طیب خاطر زمینه صنعتی شدن و رشد اقتصادی استان را فراهم کنند و در این راستا از اقدامات بی حاصل که سبب فرار سرمایه گذاران از استان و انصراف آنان از سرمایه گذاری خواهد شد بپرهیزید » .

در پایان اشاره به سخنان چندی پیش معاون برنامه ریزی استانداری لرستان خالی از لطف نیست ؛ علی هادی چگنی در همایش تجلیل از تولیدکنندگان نمونه بخش کشاورزی استان با اشاره به خلا وجود صنایع تبدیلی و فرآوری در لرستان گفت : « بیشتر محصولات کشاورزی لرستان به صورت " فله ای " از استان خارج می شود » . این سخنان چگنی شامل حال انجیر پلدختر نیز می گردد و این محصول مرغوب نیز سالیان سال است که به صورت فله ای به دلالان و واسطه ها فروخته شده و به استان های دیگر صادر شده است .