لرستان بیکارترین استان کشور
لرستان بیکارترین استان کشور
حمزه رامین/ایجاد اشتغال از جمله شعارهایی است که نه تنها در تبلیغات انتخاباتی، بلکه در گفت و گوها و کنفرانسهای خبری مدیران اجرایی و به خصوص مدیران اقتصادی در ردههای مختلف مدیریتی جایگاهی ثابت داشته و دارد و بسیاری از مدیران جزء و کل کشوری همواره در این اندیشه هستند که شغلهایی هرچند کوچک و اندک ایجاد کرده و از این رهگذر کارنامه اشتغال آفرینی خود را سنگینتر و پربارتر نمایند.
پس از روی کار آمدن محمود احمدینژاد در سال 84 توجه ویژهای به این مقوله روا داشته شد. دولت عدالت و مهرورزی که با شعارهای معطوف به اقتصاد و معیشت مردم بر روی کار آمد، جهت نیل به اهداف خود در حوزه ایجاد اشتغال، علاوه بر طرحها و برنامههای قبلی نظیر تصویب قوانین و مصوبات مختلف، پرداخت تسهیلات خرد و کلان و... برنامههای جدید و تازهای را در دستور کار قرار داد. یکی از این طرحهای جالب، طرح موسوم به بنگاههای زودبازده بود که در قالب اعطای تسهیلات به بنگاههای تولیدی سبک و کوچک به اجرا در آمد. علاوه بر آن استخدامهای چند ده هزار نفری در دستگاهها و وزارتخانههای مختلف کشوری نیز مورد توجه قرار گرفت و حتی میتوان گفت که دولتهای نهم و دهم از محل اجرای طرح مسکن مهر نیز به دنبال ایجاد اشتغال بودند. خلاصه کلام این که در دو دولت محمود احمدینژاد (صرف نظر از کمیت و کیفیت جنبه کارشناسی آنها) طرحهای مختلفی برای ایجاد اشتغال در دستور کار قرار گرفت و اعتبارات شگفتانگیزی به سمت استانهای مختلف کشور سرازیر شد و بسیاری از استانها نیز از محل جذب همین اعتبارات کلان گامهای اساسی و ماندگاری در زمینه راهاندازی صنایع و واحدهای تولیدی کوچک و بزرگ برداشته و شغلهای بسیاری نیز ایجاد نمودند.
این در حالی است که لرستان بنا به عادت سالها و دهههای قبلی، نه تنها از این فرصتهای بینظیر طرفی نبست بلکه متاسفانه با مقایسه آمارهای موجود میتوان به این نتیجه دست یافت که وضعیت اشتغال در این استان در سالهای اخیر به مراتب بدتر و بدتر شده است.
براین اساس در پاییز 87 نرخ بیکاری در لرستان 9/16 درصد بوده که از این حیث در رتبه 31 کشوری و به اصطلاح بیکارترین استان کشور بوده است. در حالی لرستان در پاییز 87 نرخ بیکاری تقریباً 17درصدی را داشته که در همان بازه زمانی 19 استان کشور دارای نرخ بیکاری تک رقمی بودهاند. همچنین در همان بازه زمانی متوسط نرخ بیکاری در کشور 5/9 درصد بوده است؛ به عبارت بهتر در پاییز 87نرخ بیکاری در لرستان 4/7درصد بیش از میانگین کشوری بوده و این در شرایطی است که در همان فصل در 16 استان کشور نرخ بیکاری مساوی و یا کمتر از میانگین کشوری بوده است.
مطابق با آمارهای منتشر شده، یک سال بعد و در پاییز 88 در حالی که میانگین نرخ بیکاری در کشور با 8/1درصد افزایش به 3/11 درصد رسیده، نرخ بیکاری در استان لرستان با 4/0 درصد کاهش به 5/16 درصد رسیده است. در همان بازه زمانی استان همدان با نرخ بیکاری 23درصد در صدر این جدول و پس از آن نیز لرستان قرار گرفته است. علیرغم کاهش 4/0 درصدی نرخ بیکاری در یک سال و بهبود یک پلهای جایگاه لرستان در جدول بیکاری کشور اما در همان فصل نیز نرخ بیکاری استان2/5 درصد بیش از میانگین کشوری بوده است.
گرچه در پاییز 87 نرخ بیکاری لرستان 4/7 درصد بیش از میانگین کشوری بوده و در سال 88 این مقدار به2/5 درصد کاهش یافته اما این کاهش به معنای بهبود وضعیت اشتغال در لرستان نیست بلکه باید اذعان داشت که این امر به معنای وخامت اوضاع اشتغال در کشور بوده است؛ به عبارت دیگر به جای اینکه لرستان به سمت اوضاع مناسبتر میانگین بیکاری کشور سوق یابد، این میانگین کشوری است که به سوی اوضاع نامناسب لرستان سوق یافته و نشانگر وخامت اوضاع کشور در بازه زمانی ذکر شده است؛ کما اینکه در پاییز 88 به فاصله یک سال تعداد استانهای دارای نرخ بیکاری تک رقمی از 19 استان به 13 استان کاهش یافته است. همچنین تعداد استانهای دارای نرخ بیکاری مساوی یا کمتر از میانگین کشوری در پاییز همان سال از 16 استان به 19 استان افزایش یافته است.
براساس این گزارش و بر مبنای آمار رسمی منتشر شده در پاییز 89 نرخ بیکاری در کل کشور 1/12 بوده که نسبت به سال قبل از آن 8/0 درصد افزایش نشان میدهد. در همان فصل نرخ بیکاری لرستان 8/17 درصد بوده که7/5 درصد بیش از نرخ بیکاری کل کشور بوده است. همچنین در حالی که نرخ بیکاری کل کشور در یک ساله پاییز 88 تا پاییز 89 حدود 8/0 درصد افزایش داشته، این میزان در لرستان 3/1 درصد بوده که باز هم بیش از میزان افزایش میانگین نرخ بیکاری در کل کشور بوده است.
نکته جالبی که در این سال اتفاق افتاده این است که نرخ بیکاری استان همدان از 23درصد در پاییز سال ماقبل به 8/12درصد کاهش یافته و از رتبه اول در جدول بیکاری کشور به رتبه11 تنزل یافته و تنها در طی یک سال جایگاه خود را 10پله بهبود بخشیده است. از سوی دیگر در همان فصل استانهای گیلان و فارس به ترتیب با 9/18 و 1/18 درصد، در صدر جدول بیکاری کشور ایستاده و پس از این دو استان، لرستان در جایگاه سوم قرار گرفته است. همچنین در همان فصل تعداد استانهای دارای نرخ بیکاری تک رقمی از 13 استان در سال ماقبل به 10 استان کاهش یافته و در همان سال تعداد استانهای دارای نرخ بیکاری مساوی یا کمتر از نرخ بیکاری میانگین کشوری از 19 استان به 17 استان کاهش یافته است.
این گزارش میافزاید که در پاییز 90 نرخ بیکاری کل کشور با 3/0 درصد کاهش به 8/11 درصد رسیده اما نرخ بیکاری در لرستان با 1 درصد افزایش به 8/18 درصد رسیده است. به عبارت دیگر در شرایطی که میانگین نرخ بیکاری در کشور در حال کاهش بوده، در لرستان، این نرخ، افزایش 1 درصدی را تجربه کرده است که در تضاد با شرایط کشوری بوده است. از طرفی نرخ بیکاری لرستان در این فصل 7 درصد بیش از میانگین نرخ بیکاری در کشور بوده است. همچنین در همان فصل استانهای البرز و کرمانشاه با نرخهای بیکاری 7/20 و 1/20 درصد، در صدر جدول بیکاری کشور قرار گرفته و پس از این دو استان، لرستان با 8/18 همچنان در رتبه سوم این جدول تثبیت شده است. از سوی دیگر در پاییز 90 تعداد استانهای دارای نرخ بیکاری تک رقمی از 10 استان به 12 استان افزایش یافته که نشانگر بهبود اوضاع اشتغال در کشور است. همچنین در همان فصل 18 استان کشور دارای نرخ بیکاری مساوی یا کمتر از نرخ بیکاری کشوری بوده است.
برپایه این گزارش و براساس آمار رسمی منتشر شده در پاییز امسال نرخ بیکاری کل کشور با 6/0 درصد کاهش به 2/11 درصد رسیده اما در نقطه مقابل، نرخ بیکاری در لرستان با 8/1 درصد افزایش به 6/20 درصد رسیده و بدین ترتیب لرستان در پاییز امسال صدرنشین بلامنازع جدول بیکاری کشور شده است. لازم به ذکر است که نرخ بیکاری لرستان در پاییز امسال 4/9 درصد بیش ازمیانگین کشوری است؛ به عبارت بهتر لرستان تنها 2/2 درصد تا رسیدن به 2 برابر میانگین نرخ بیکاری کشوری فاصله دارد که این موضوع بیانگر اوضاع بغرنج وضعیت اشتغال در این استان میباشد. از طرف دیگر در پاییز امسال تعداد استانهایی که دارای نرخ تکرقمی بیکاری بودهاند از 12 استان به 10 استان کاهش یافته است. همچنین در همین بازه زمانی 17 استان کشور نرخ بیکاری مساوی یا کمتر از میانگین کشوری داشتهاند.
همان گونه که از آمار منتشر شده به دست میآید، نرخ بیکار در استان لرستان از 9/16 در پاییز سال 87 به 6/20 درصد در پاییز 91 رسیده؛ به زبان سادهتر یعنی طی چهار سال گذشته نرخ بیکاری در این استان 7/3 درصد افزایش داشته است و این در حالی است که در بسیاری از استانهای دیگر نه تنها شاهد افزایش این نرخ نیستیم، بلکه چنان که گفته شد، استانی مانند همدان تنها طی یک سال نرخ بیکاری خود را حدود 10 درصد کاهش داده و منجر به بهبود 10 رتبهای جایگاه خود در جدول بیکاری سال بعد در کشور شده است.
از طرف دیگر تحلیل و بررسی این آمارها نشان میدهد که اندک بهبودیای که در چند مورد از آمارهای استان مشاهده میشود در واقع بهبود واقعی اوضاع اشتغال در استان نبوده، بلکه این بهبودهای اندک در شرایطی اتفاق افتاده که اوضاع کلی اشتغال در کشور به سمت و سوی وخامت رفته و در واقع وخامت اوضاع اشتغال در کشور باعث بهبود ظاهری اوضاع اشتغال در لرستان شده؛ کما اینکه با ایجاد تغییرات مثبت در شاخصهای کشوری، شاهد نمایان شدن فاصله نرخ بیکاری لرستان و کشور شده که این موضوع نمایانگر انگاره مطرح شده است.
نکته حائز اهمیت این است که در چند دوره سفرهای استانی هیات دولت به لرستان و تصویب چند صد مصوبه در حوزههای مختلف و مانورهای تبلیغاتی انجام شده در سالیان اخیر همواره بر این نکته تاکید شده که دولت توجه ویژهای به بحث ایجاد اشتغال در استان معطوف داشته و به گونهای وانمود میشد که گویی فعالیتهای بزرگ و مهمی در این راستا صورت گرفته است. شدت مانورهای تبلیغاتی به حدی بوده و هست که اکثر مدیران استانی به تبعیت از مدیران کشوری مدعی بوده و هستند که شغلهای ایجاد شده بیش از تعهدات دولت بوده و به عبارت بهتر نه تنها مشکلی به وجود نیامده بلکه بیش از تعهدات نیز کار انجام شده و در واقع دولت محترم و مدیران ارشد و میانی آن بر مردم منت گذاشته و زیاده از حد لطف روا داشتهاند! این در حالی است که با نگاهی به آمارهای منتشر شده و محاسبهای سرانگشتی میتوان به این نکته پی برد که حداقل در لرستان کار عمده و در خور توجهی جهت ایجاد اشتغال و کاهش نرخ بیکاری انجام نشده و اگر هم کاری انجام شده، نتیجه مورد نظر از آن حاصل نشده است که در هر دو صورت، به حال مردمی که این روزها بیکاری و فقر و اوضاع نا به سامان اقتصادی امانشان را بریده، تفاوتی ندارد.